150 سال نفت

به روز شده در : 1389/06/18

تعداد بازديد : 8322

150 سال نفت

تاريخ : 1388/06/09

نوع : گزارش

يكصد و پنجاه سال پيش در چنين روزي حفاري هاي ادوين دريك در پنسلوانيا به نتيجه رسيد و نقش آفريني نفت به عنوان عمده ترين منبع انرژي جهان آغاز شد.

روز پنجشنبه گذشته (27 آگوست/5 شهريور) صنعت نفت آمريكا، و به عبارتي جهان، 150ساله شد. يكصد و پنجاه سال پيش در چنين روزي حفاري هاي ادوين دريك در پنسلوانيا به نتيجه رسيد و نقش آفريني نفت به عنوان عمده ترين منبع انرژي جهان آغاز شد. مطلب پيش رو سرمقاله تازه ترين شماره هفته نامه پتروليوم آرگوس (31 آگوست/ 9 شهريور) است در اين باره.

يكصد و پنجاهمين سالگرد فعاليت صنعت نفت آمريكا هفته گذشته كاملا بي سر و صدا سپري شد. اگر شما در تيتوسويل در پنسلوانيا زندگي نكرده باشيد – جايي كه كلنل ادوين دريك نخستين چاه نفت آمريكا را در روز 27 آگوست سال 1859 حفر كرد - غير ممكن است كه متوجه يكصد و پنجاهمين سالگرد شروع به كار صنعت نفت آمريكا شده باشيد. با وجود نقش محوري كه نفت در جهان معاصر ايفا مي كند، خارج از تيتوسويل هيچكس مايل نبود اين مناسبت را در آمريكا جشن بگيرد. در مقابل، كشورهاي بزرگ مصرف كننده نفت به موضوع كاهش وابستگي به نفت علاقه بيشتري نشان مي دهند.

اما گريز از وابستگي به نفت دشوار خواهد بود. نفت موتور محرك اقتصاد جهاني و سنگ بناي ايجاد توازن در قدرت سياسي و اقتصادي است. اگر چه ممكن است براي كشورهاي مصرف كننده خوشايند نباشد اما تا آن جا كه آينده را مي توان پيش بيني كرد، نفت همچنان سوخت غالب خواهد بود. با وجود تبليغات زيادي كه پيرامون ساير سوخت ها به عمل مي آيد تا كنون هيچ سوخت جايگزيني نتوانسته است در مقياسي قابل توجه و به گونه اي موثر جاي نفت را بگيرد. در حال حاضر نيمي از نفت جهان در بخش حمل و نقل مورد استفاده قرار مي گيرد در حالي كه پيش از بحران هاي نفتي دهه 70 اين ميزان يك سوم بود. سهم بخش حمل و نقل همچنان افزايش خواهد يافت و بيشتر رشد تقاضاي جهاني نفت را به خود اختصاص خواهد داد. با وجود دستاوردهاي فراوان در زمينه كارآيي انرژي، جايگاه نفت به عنوان مركز ثقل تركيب انرژي به راحتي قابل تغيير نيست.

بازار نفت به خوبي از اين نكته آگاه است و به همين دليل است كه قيمت نفت با وجود ركود جهاني، كه سال گذشته آغاز شد، به 70 دلار هر بشكه باز گشته است. تغييرات دائمي در ساختار صنعت نفت بازگشت به قيمت هاي پايين تر را غيرممكن مي سازد. در طرف تقاضا، سهم فزاينده بخش حمل و نقل در استفاده از نفت بدان معناست كه مصرف كنندگان در مقايسه با گذشته، زماني كه نفت در مقياس گسترده اي در بخش صنعت به عنوان سوخت و يا توليد برق مورد استفاده قرار مي گرفت، هزينه بيشتري براي نفت خواهند پرداخت. در طرف عرضه، هزينه هاي بالا توسعه منابع نفت كشورهاي غير عضو اوپك را گران تر مي سازد و به اين ترتيب شركت هاي نفتي در مورد افزايش توليد، بدون اين كه از سود آوري پروژه ها اطمينان داشته باشند، مردد هستند.

نقشه جغرافيايي جريان نفت از توليد كنندگان به مصرف زندگان نيز در حال تغيير است. توليد نفت عمدتا در كشورهاي صادر كننده نفت خاورميانه و حوزه خليج فارس كه هزينه توليد در آن ها پايين است، متمركز است. اما مسيرهاي مبادله نفت از سوي كشورهاي صنعتي عضو سازمان همكاري و توسعه اقتصادي (او اي سي دي) به اقتصادهاي در حال توسعه به ويژه چين و هند تغيير مي يابد. كشورهاي عضو سازمان همكاري و توسعه اقتصادي نيمي از مصرف نفت جهان را به خود اختصاص داده اند اما كل رشد تقاضا به كشورهايي كه عضو اين سازمان نيستند، تعلق دارد. مالكيت خودرو در چين يك دهم آمريكا است اما اين ميزان در چين به سرعت در حال افزايش است. همزمان با خريد خودرو توسط مصرف كنندگان چيني، اگر به شوك هاي نفتي نيانجامد، تقاضاي نفت افزايش خواهد يافت و در شرايطي كه چين سهم بيشتري از نفت را طلب مي كند رقابت براي نفت تشديد خواهد شد.

اوپك از نياز چين به نفت بيشتر، نفع مي برد. توليد كنندگان غير اوپك ديگر همچون دهه هاي 1980 و 1990 براي قيمت هاي نفت سقف تعيين نمي كنند و براي اعضاي اوپك – به ويژه عربستان سعودي – اين امكان را فراهم مي آورند تا در زمينه قيمت هاي نفت خام از نفوذ فزاينده اي برخوردار باشد. داندگان ذخاير نفت خام ارزان در مقايسه با گذشته خواستار رانت اقتصادي بيشتري هستند. ملك عبدالله بن عبد العزيز شاه عربستان، علي نعيمي وزير نفت عربستان و شوراي وزراي عربستان مي گويند كه قيمت 75 تا 80 دلار براي نفت بهاي عادلانه اي است.

شركت هاي نفتي نيز با استناد به هزينه بالاتر توسعه ميدان هاي نفتي در كشورهاي غير عضو اوپك، ديدگاه عربستان را تقويت مي كنند. بيشتر ذخاير نفتي كه با هزينه پايين توليد مي شوند دور از دسترس صنعت نفت قرار دارند. از اين رو بهترين فرصت ها را براي سرمايه گذاري در ذخاير نفت آب هاي بسيار عميق، مناطق مرزي و منابع غير متعارف مانند ماسه هاي نفتي مي توان جست. شركت هاي نفتي مي گويند كه توسعه اين ميدان ها نيازمند آن است كه بهاي نفت هر بشكه 40 تا 50 دلار باشد.

دريك نتوانست از كشف نفت درآمدي عايد خود سازد. در دوران وي قيمت هاي نفت پس از رقابت هاي زيادي كه در زمينه حفاري صورت گرفت منجر به اشباع بازار شد و وي پس اندازهاي خود را از دست داد. هنوز هم با گذشت 150 سال از آغاز فعاليت صنعت نفت آمريكا، اين صنعت با تهديد افزايش و كاهش بهاي نفت روبه رو است و براي توليد كنندگان اين انگيزه را ايجاد مي كند تا در دفاع از قيمت هاي نفت به تنظيم ميزان عرضه بپردازند. اما بر خلاف دريك، توليد كنندگان امروزي نفت قادرند از اهرم وابستگي مصرف كنندگان به نفت براي بالا نگه داشتن قيمت ها بهره ببرند.

اگر توليد كنندگان تمايل خود را براي جلوگيري از افزايش دوباره قيمت هاي نفت به اثبات برسانند، ممكن است مصرف كنندگان براي جشن گرفتن سالگردهاي صنعت نفت علاقه بيشتري داشته باشند. اقتصاد جهان براي خروج از ركود تلاش مي كند و افزايش غيرضروري بهاي نفت به راحتي مي تواند بهبود اوضاع اقتصادي را تهديد كند.

منبع : شانا